WIELKI SZLEM KOMANDOSA
CO TO JEST.

Czy cywil w ogóle może wystartować

To jest pierwsze pytanie, jakie zadaje sobie każdy spoza służb mundurowych. Odpowiedź brzmi: może — i może zdobyć ten medal. Sam jestem cywilem — oba swoje biegi zrobiłem właśnie tak.

Jest jedno „ale" i jest ważne. Cywil nie ma taryfy ulgowej. Regulamin Biegu o Nóż mówi wprost: cywile są klasyfikowani osobno, ale startują „przy zachowaniu wymogów jak dla służb mundurowych". Ten sam mundur, te same buty, ten sam regulamin.

Pięć biegów, jeden rok kalendarzowy

Wielki Szlem Komandosa to nie jedne zawody, tylko cykl. Żeby dostać medal, trzeba ukończyć wszystkie pięć biegów w jednym roku kalendarzowym — nie w sezonie, nie w ciągu dwunastu miesięcy. Przegapisz jeden, licznik wraca do zera pierwszego stycznia.

Medal jest za pierwszy zamknięty cykl; za kolejne dostajesz cyferkę na baretkę, po dziesięciu cyklach medal srebrny, po piętnastu złoty.

Super Szlem Komandosa

Jest też poziom wyżej: Super Szlem Komandosa, czyli Wielki Szlem plus Bieg Katorżnika — dziesięć kilometrów przez błoto i wodę pod Lublińcem. Katorżnik zamiast medalu daje podkowę na łańcuchu. W 2026 do Super Szlema liczył się Katorżniczy Bieg Wilka w Wilkowicach na Pomorzu (30 maja), robiony z założycielami Katorżnika. W 2025 Wielkiego Szlema zamknęły 502 osoby, Super Szlema 56 (klasyfikacja na wkbmeta.pl).

Limity czasu: czy udźwigniesz?

Drzwi są otwarte. Zostało pytanie, po które tu przyszedłeś. Tempo z tabeli wyżej to minimum, żeby zmieścić się w limicie — nie tempo docelowe.

Najostrzejszy jest Maraton, bo niecałe sześć kilometrów na godzinę (10:38 na kilometr) trzymasz z dziesięcioma kilogramami przez siedem i pół godziny. Setka jest wolniejsza, za to może trwać ponad dwa razy dłużej: na nogach jesteś nawet dwadzieścia godzin. Limit Biegu o Nóż to wolniej niż spacer — trzy godziny na dziesięć kilometrów, bez plecaka.

Plecak: dziesięć kilogramów na całej trasie

Regulamin mówi: plecak ważący minimum dziesięć kilogramów na całej trasie. Zwróć uwagę na te trzy słowa. Nie na starcie. Na całej.

Sam plecak też ma normę, tę samą we wszystkich czterech biegach z obciążeniem: minimum czterdzieści pięć na trzydzieści centymetrów, w kolorze munduru albo przynajmniej ciemnym. Mniejszy plecak, nawet z dziesięcioma kilogramami w środku, regulaminu nie spełnia.

Dlatego plecak waży się dwa razy: przed startem i po biegu. Przed startem na każdym biegu, na którym plecak w ogóle obowiązuje — czyli wszędzie poza Biegiem o Nóż. A po biegu: w Słupsku tuż za linią mety ważą ci plecak i sprawdzają strój; w Warszawie ważą na punktach kontrolnych na trasie i jeszcze raz po ukończeniu. Nieprawidłowość to dyskwalifikacja i brak medalu.

Setka ma to rozpisane inaczej niż reszta. Plecak obowiązuje na pierwszym okrążeniu, czyli przez dwadzieścia kilometrów. Drugie okrążenie pokonujesz już bez niego, ale nadal w mundurze. Ostatnie trzy, czyli sześćdziesiąt kilometrów, możesz pokonać w stroju dowolnym i bez obciążenia. Dlatego ważą tam jeszcze raz, na dwudziestym kilometrze — dokładnie tam, gdzie plecak przestaje obowiązywać.

Jest przy tym jedna furtka, jedyna taka w całym cyklu: jeśli masz niedowagę, nie kończy to biegu od razu — możesz uniknąć kary, pokonując kolejne okrążenie z prawidłowymi dziesięcioma kilogramami.

Z czego ma być ten balast

Żaden z pięciu regulaminów nie mówi, z czego ma być obciążenie, tylko że ma być. Czyli to jest twoja decyzja i warto ją przemyśleć w domu, a nie dzień przed startem.

Zasada jest jedna: ciężar ma leżeć blisko ciała i wysoko. Pod bieg optymalna jest płyta stalowa albo żeliwna — płaska i zwarta, leży przy plecach i nie pracuje przy każdym kroku. Tańsze rozwiązania też działają i są popularne: ziemia, piasek, bańka z wodą. Kosztują tyle co nic, ale zajmują znacznie więcej miejsca, więc gorzej się je wyważa. Piasek i ziemia z czasem schną i tracą na wadze, więc przed każdym startem waż je od nowa. Cokolwiek bierzesz, musi być unieruchomione — woda przelewająca się w bańce przy każdym kroku przez czterdzieści kilometrów rozjedzie ci lędźwie szybciej niż sam ciężar.

I sam plecak: z pasem biodrowym. Solidnym i szerokim, nie tasiemką doszytą dla ozdoby. Robi dwie rzeczy naraz — zdejmuje część ciężaru z barków i przenosi go na biodra, a przy bieganiu trzyma plecak przy plecach, zamiast pozwalać mu skakać. Na czterdziestu kilometrach to jest różnica między ciężarem, który niesiesz, a takim, który tłucze cię przy każdym kroku.

Dzień startu krok po kroku

Regulaminy mówią, co masz mieć. Nie mówią, w jakiej kolejności to się dzieje — a tego debiutant nie ma skąd wziąć.

Buty: trzy regulaminy, jeden sędzia

To jest miejsce, w którym wylatujesz, zanim w ogóle zaczniesz. Regulaminy różnią się między sobą, a różnicy nie widać, dopóki jej nie zestawisz.

Setka, maraton i Bieg o Nóż — czyli cały Lubliniec — wymagają butów „będących na wyposażeniu wojska i służb mundurowych". Słupsk i Warszawa są łagodniejsze: wystarczy krój wojskowy i cholewka minimum osiem cali. Z tym że Warszawa dopisuje, że but spełniający te wymiary, a niebędący butem typu wojskowego, i tak nie zostanie dopuszczony.

Listy dopuszczonych modeli nie ma nigdzie — decyduje sędzia, a na maratonie regulamin dodaje, że jego decyzje są ostateczne.

Stąd bierze się popularność modeli z wyposażenia MON. To nie jest moda — to są buty dopuszczone do użytku w Wojsku Polskim, a mundurowy ma je ze służby i nie wybiera ich pod bieg. Jeśli kupujesz pod bieg, masz inne kryteria, i tu jest pułapka portfela: tańszy zamiennik, który tylko wygląda podobnie, ma większe szanse w Słupsku; w Warszawie i w Lublińcu jesteś zdany na ocenę sędziego.

Przykład, który dobrze pokazuje tę szarą strefę: Lowa Zephyr Mid — but kontrowersyjny podwójnie: to lekki but taktyczny, nie wojskowy trzewik, i zwykle idzie z membraną, a to osobny spór, bo stopa gotuje się w środku. Mimo to startowało w nim wielu ludzi. I to jest uczciwe podsumowanie całego tematu: nie wezmę odpowiedzialności za doradzenie, czy konkretny mid przejdzie. Pewniakiem są trzewiki z wyposażenia MON; wszystko inne to ryzyko, które oceniasz sam — najlepiej pytaniem do organizatora przed startem.

Dwie rzeczy o pierwszych butach taktycznych

Kup trochę większe. Przy długim wysiłku z obciążeniem stopa puchnie, a jeśli chodzisz w dwóch skarpetach, dochodzi jeszcze ta druga. But dobrany idealnie w sklepie po czterdziestu kilometrach robi się za ciasny.

Membranę przemyśl, nie kupuj jej z automatu. To nie jest zła technologia i są ludzie, którzy sobie ją chwalą — chodzi o to, żeby był to wybór, a nie odruch. Stopa spoci się tak czy siak — w Słupsku w maju od ciepła, na listopadowym maratonie od samego wysiłku. Różnica jest w tym, co się z tym potem dzieje dalej. W bucie z membraną zostaje przy stopie, bo nie ma którędy wyjść. W bucie bez membrany jest szansa, że nadmiar wilgoci uleci. Do tego but bez membrany po prostu waży mniej, a gram na nodze niesiesz inaczej niż gram w plecaku.

A jeśli już chodzisz w butach z membraną, zabezpiecz porządnie górę cholewki. Na lutowym półmaratonie w Warszawie potrafi leżeć śnieg — jak wpadnie ci do buta górą, roztopi się i zostanie w środku, bo membrana ogranicza przepływ: woda, która weszła górą, praktycznie nie ma jak odparować. Masz wtedy technologię basenową na całą trasę.

Mundur, beret i zakaz combat shirtów

Regulamin wymaga bluzy rozpinanej na całej długości, z długim rękawem — i wprost zakazuje combat shirtów, pod groźbą dyskwalifikacji. Combat shirt to koszula z miękkim, elastycznym materiałem na tułowiu, zaprojektowana pod kamizelkę. Producenci sprzedają je w liniach mundurowych, więc łatwo kupić coś, co nazywa się mundurem, a na starcie cię nie dopuszczą.

Nakrycie głowy: beret albo czapka polowa są obowiązkowe w Słupsku i w Warszawie. W Lublińcu są opcjonalne — ale jeśli już coś zakładasz, ma być w kolorystyce militarnej. Czerwona czapka to dyskwalifikacja, i to jest napisane w regulaminie wprost, razem z żółtymi rękawiczkami.

Bufety są wyjątkiem. Masz być samowystarczalny

To, co odróżnia te biegi od zwykłych zawodów: punkt odżywczy nie jest standardem, tylko wyjątkiem zapisanym w konkretnym regulaminie.

• Maraton — regulamin mówi wprost, że punktów odżywczych na trasie nie ma i każdy musi mieć je ze sobą.
• Słupsk — bufetów nie ma i picia na trasie nie ma. Masz mieć swoje.
• Setka — jedzenie i picie jest, ale tylko na starcie i mecie każdego okrążenia, czyli co dwadzieścia kilometrów. Regulamin wymaga własnego kubka albo butelki — nikt nie poda plastikowego.
• Warszawa — najlepiej: trasa biegnie pięć razy wokół startu i mety, więc punkt z piciem mijasz co okrążenie.

Na obu swoich krótkich biegach pojechałem bez własnej wody i drugi raz tego nie zrobię. Na ćwiartkę weź swoje picie obowiązkowo — nawet niewiele, ale weź; na półmaraton ja następnym razem zabiorę całe półtora litra.

I to nie jest tylko brak bufetów. Regulaminy zakazują podawania picia i jedzenia przez osoby trzecie na trasie — kolega z flaskiem na trzydziestym kilometrze to dyskwalifikacja. Setka, maraton i Bieg o Nóż zakazują też asysty pieszej i rowerowej, Setka i Bieg o Nóż — kijków, a Bieg o Nóż dodatkowo słuchawek.

Co wozić i jak to sobie ułożyć

Krótka wersja: w bukłaku czysta woda, energia osobno — w małym flasku mikstura z maltodekstryny i fruktozy, dozowana na alarm co pół godziny. Na Setce po kilkunastu godzinach słodkie przestaje wchodzić i wtedy robotę robi jedzenie stałe z przepaku.

Cały temat — przepis na flask, dawki i trening jelita, żele, jedzenie stałe i rytm pięciu pętli Setki — dostał osobny tekst: All inclusive, ale jesteś harpaganem — co jeść i pić na trasie.

Stopy: najmocniejsza liczba w całej ankiecie

Trzydzieści pięć osób na sześćdziesiąt pięć miało otarcia albo pęcherze. Dziewiętnaście miało uraz stopy albo paznokci. Dwadzieścia nie robi ze stopami nic przed startem.

Łatwo pomyśleć, że to ta sama grupa. Nie jest: wśród tych dwudziestu otarcia miało dziewięć osób, czyli mniej niż średnio. Część z nich po prostu nie ma problemu ze stopami i dlatego nic z nimi nie robi — ale to za mała różnica, żeby z tego robić metodę.

Poniżej jest to, co robią ludzie, którzy problem mieli i go rozwiązali — ułożone w kolejności:

Na końcu jest medal

Pięciokąt w kolorze antycznego złota. Na licu orzeł wojsk specjalnych, a po obrysie wypisane nazwy pięciu biegów. Wstążka w trzech pionowych pasach: białym, żółtym i niebieskim.

Medal i legitymację — mundurowym daje ona prawo do baretki — kupujesz sam u skarbnika klubu: sto złotych, a warunkiem jest miejsce na liście zdobywców. Baretka, miniaturka, naszywka i odznaki poszczególnych biegów są do dokupienia na tych samych zasadach (cennik klubu, 2025). Odbiór po ostatnim biegu cyklu albo pocztą.

Pod orłem wybita jest łacińska sentencja: Vincit qui patitur. Zwycięża ten, kto wytrwa.

Nie zwycięża najszybszy. Nigdy nie przywiązywałem wagi do medali, ale ten pierwszy zachowam.

Co mówią ci, którzy tam byli

Poniżej sześć głosów z ankiety, które najlepiej oddają resztę. Cytuję wyłącznie te osoby, które się na to zgodziły — pod imieniem, jeśli je podały, a bez imienia, jeśli wolały zostać anonimowe.

Od którego biegu zacząć

Nie od Szlema. Zacznij od jednego biegu — najrozsądniej od Biegu o Nóż: najkrótszy, bez plecaka, z najniższym wpisowym, a do Lublińca i tak pojedziesz jeszcze trzy razy. Mieszkasz na północy — zacznij od Ćwierćmaratonu w Słupsku, tylko pamiętaj, że to już pełny komplet z plecakiem i ważeniem. Zobaczysz, czy ten rodzaj wysiłku jest dla ciebie, zanim zapiszesz sobie pięć wyjazdów w kalendarzu.

Plan na bieg możesz mieć. Ważniejsze, żebyś znał swoje granice i wiedział, co masz przetrenowane, bo inaczej wystrzelasz się za wcześnie — więcej o strefach tętna i progresji.

I nie odkładaj zapisów: każdy bieg ma limit miejsc, ceny rosną progami, a miejsca kończą się szybciej, niż myślisz. Na Setce kolejność wpłat decyduje dodatkowo o numerze startowym i o tym, gdzie stoi twój boks.

Gdzie się zapisać: trzy biegi z Lublińca prowadzi WKB Meta — formularze są na zmierzymyczas.pl; Półmaraton zapisuje WAT na swojej stronie, Ćwierćmaraton — biegislupsk.pl. Daty na kolejny rok organizator ogłasza pod koniec roku na wkbmeta.pl i tam też wisi klasyfikacja Szlema.

Źródła

1. Zasady, limity, plecak, buty i mundur: Regulamin X Setki Komandosa (2026), Regulamin Maratonu Komandosa, Regulamin Biegu o Nóż Komandosa, Regulamin Półmaratonu Komandosa (WAT), Regulamin Ćwierćmaratonu Komandosa (PDF, edycja 2025). Regulaminy zmieniają się co edycję — przed zapisami sprawdź aktualny.
2. Medal, wpinki, medale srebrny i złoty: Regulamin przyznawania Medalu „Wielki Szlem Komandosa".
3. Liczba zdobywców (502 w 2025, 56 w Super Szlemie), cennik medali i odznak, Katorżniczy Bieg Wilka w Super Szlemie 2026: Wielki Szlem Komandosa na wkbmeta.pl.
4. Stopy, buty, bufety i głosy uczestników: ankieta Rucking Polska, 65 odpowiedzi, sierpień 2026; cytaty tylko od osób, które wyraziły zgodę.
5. Zdjęcia medali i odznak: Łukasz „Musina" Musiński, za zgodą.